آیا واقعاً برای بازدید از یک کارخانه چینی به «بلیت» نیاز دارید؟ خبرگزاری رویترز اخیراً در گزارشی با عنوان «کوچ زائران فناوری به چین هم‌زمان با اوج‌گیری رقابت جهانی نوآوری» به بررسی این پدیده پرداخته است.

بر اساس این گزارش، تورهای پنج‌روزه‌ای که قیمت آن‌ها به ۱۵ هزار دلار می‌رسد، با استقبال زیادی روبه‌رو شده‌اند؛ سهمیه‌های رایگان بازدید از کارخانه خودروهای برقی شیائومی از طریق قرعه‌کشی عمومی توزیع می‌شود و حتی گزارش‌هایی درباره بازفروش این بلیت‌ها در پلتفرم‌های دست‌دوم با قیمت ۳۰۰ دلار منتشر شده است. این صف، صف خرید اسباب‌بازی‌های شانسی «لَبوبو» نیست، بلکه صف ثبت‌نام تورهای بازدید از کارخانه‌های چین است. مدیران ارشد سرمایه‌گذاری و متخصصان حوزه فناوری، مسافت زیادی را طی می‌کنند تا خطوط تولید هوشمند چین را از نزدیک ببینند.

قیمت بالای این «بلیت‌ها» نشان‌دهنده ارزش واقعی تولید هوشمند در چین است. بازار هیچ‌گاه برای پدیده‌های عادی، بهای سنگینی پرداخت نمی‌کند. اشتیاق مدیران تجاری جهان برای صرف هزینه‌های قابل توجه در این تورهای آموزشی فرامرزی، به‌خوبی نشان می‌دهد روش‌های تولیدی که در کارخانه‌های چین به نمایش گذاشته می‌شوند، فرصتی کم‌نظیر برای مشاهده مستقیم و بدون واسطه فراهم می‌کنند.

گزارش‌ها نشان می‌دهد در کارخانه خودروهای برقی شیائومی در پکن، هر ۷۶ ثانیه یک خودروی کامل از خط تولید خارج می‌شود. این کارخانه از زمان گشوده شدن درهای خود به روی بازدیدکنندگان، پذیرای بیش از ۲۵۰ هزار نفر از ۷۰ کشور و منطقه جهان بوده است؛ به‌طوری که در یک مورد، بیش از ۱۰ هزار نفر برای به دست آوردن تنها ۲۰ سهمیه بازدید با یکدیگر رقابت کردند. در پایگاه تولیدی جیلی در شی‌آنام نیز میزان اتوماسیون در فرآیندهای کلیدی از جمله پرس‌کاری، جوشکاری و رنگ‌آمیزی به ۱۰۰ درصد رسیده و تقریباً هر دقیقه یک خودروی جدید از خط تولید خارج می‌شود.

در همین حال، نمایش ربات‌های انسان‌نما در شهر هانگ‌جو نیز به بخشی ثابت از برنامه سفر بسیاری از مقام‌های خارجی در جریان بازدید از چین تبدیل شده است. آمار فدراسیون بین‌المللی رباتیک واقعیت‌های گویاتری را نشان می‌دهد: چین در سال ۲۰۲۴ تعداد ۲۹۵ هزار ربات صنعتی جدید نصب کرده است؛ رقمی که از مجموع کل ربات‌های نصب‌شده در سایر نقاط جهان بیشتر است. این در حالی است که آلمان در همین بازه زمانی حدود ۲۷ هزار و ایالات متحده حدود ۳۴ هزار ربات صنعتی نصب کرده‌اند.

واقعیت‌ها نشان می‌دهند چین در خط مقدم موج جدید انقلاب فناوری قرار دارد. دشواری دست‌یابی به بلیت بازدید از کارخانه‌های چینی، خود شاهدی زنده بر توجه گسترده جهان به پیشرفت‌های علمی و فناوری این کشور است.

جوهر اصلی این «موج تورهای آموزشی»، ایجاد فرصت برای همکاری است، نه روایت‌های ادعایی درباره یک «تهدید». برخی رسانه‌ها این تب‌وتاب را ناشی از اضطراب در برابر «شوک دوم چین» می‌دانند، اما این برداشت احتمالاً انگیزه اصلی بازدیدکنندگان را وارونه نشان می‌دهد. تجربه ملموس و مستقیم توانمندی‌های فناورانه چین در حال تبدیل شدن به پنجره‌ای مهم است که سرمایه‌گذاران خارجی از طریق آن چین را می‌شناسند و فرصت‌های آینده را شناسایی می‌کنند.

برگزارکنندگان این تورها اذعان دارند حتی شرکت‌هایی که برنامه‌ای برای سرمایه‌گذاری مستقیم در چین ندارند، در بازارهای جهانی ناگزیر با رقبای چینی مواجه خواهند شد؛ بنابراین بازدیدهای میدانی به بخشی مهم از ارزیابی‌های فنی و تجاری آن‌ها تبدیل شده است.

چندین کارآفرین که به‌طور مداوم میان سیلیکون‌ولی و شن‌جن در رفت‌وآمد هستند، نمونه‌های اولیه محصولات خود را در همین محیط توسعه داده و به زنجیره‌های تأمین محلی متصل شده‌اند. همان‌طور که یکی از مشاوران صنعت تولید در آمریکا صراحتاً بیان کرده است، فعالان خط مقدم صنعت توجه کمتری به فضای سیاسی دارند: شرکت‌های رباتیک آمریکایی همچنان حجم زیادی از قطعات مورد نیاز خود را از چین خریداری می‌کنند. از یک سو تعرفه‌ها و کنترل‌های صادراتی رو به افزایش است و از سوی دیگر، سرمایه‌گذاران و کسب‌وکارهای جهانی با پای خود به سوی چین حرکت می‌کنند. تناقض میان این دو واقعیت، نیازی به توضیح بیشتر ندارد.

شیفتگان بازدید از کارخانه‌های چین تنها به فعالان حوزه فناوری و صنعت محدود نمی‌شوند. بخش تولید پیشرفته چین، به‌عنوان شیوه‌ای جدید برای تجربه «سفر به چین»، در حال تبدیل شدن به روزنه‌ای تازه است تا گردشگران خارجی از طریق آن چهره واقعی این کشور را درک کنند.

سال‌هاست برخی رسانه‌های غربی دو روایت تکراری درباره صنعت چین ترویج می‌کنند: نخست اینکه چین صرفاً منبعی برای مونتاژ و تولید محصولات ارزان‌قیمت است و دوم اینکه صنایع این کشور در حال انتقال به خارج هستند. با این حال، آمارها نشان می‌دهد چین در سال ۲۰۲۵ پذیرای ۳۵.۱۷ میلیون گردشگر خارجی بوده که رشد سالانه ۳۰.۵ درصدی را ثبت کرده است. در فصل سفر تابستانی امسال نیز رزرو تورهای بازدید از کارخانه‌ها از سوی گردشگران خارجی نسبت به سال گذشته بیش از ۹ برابر شده است. بهترین راه برای زدودن پیش‌داوری‌ها، جدال لفظی نیست، بلکه گشودن درهاست.