تهدیدهای آمریکا علیه زیرساختهای انرژی ایران نیز گرچه توخالی و گذرا بود، اما موضوع امنیت انرژی را به یکی از اولویت‌های اصلی بسیاری از نهادها تبدیل کرده و ضرورت ایجاد یک نظام انرژی مقاوم‌تر را برجسته کرده است.
در چنین شرایطی، نقش انرژی‌های تجدیدپذیر به‌عنوان منبعی مهم برای تقویت انعطاف‌پذیری، استقلال و امنیت انرژی کشورمان پررنگ‌تر شده است. سیستم‌های انرژی غیرمتمرکز و یکپارچه منطقه‌ای مبتنی بر انرژی‌های تجدیدپذیر، ثبات بیشتری ایجاد می‌کنند و وابستگی به سوخت‌های فسیلی و واردات را کاهش می‌دهند.
تجربه نشان داده است که دوره‌های بحران، به‌جای تضعیف، اهمیت راهبردی انرژی‌های تجدیدپذیر را افزایش می‌دهند. برای نمونه، در دوران همه‌گیری کرونا، با وجود رکود در بسیاری از بخش‌ها، توسعه این نوع انرژی‌ها همچنان ادامه یافت.
اکنون زمان آن رسیده است که راهبردهای خود در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر را تقویت کنیم؛ نه‌تنها برای مقابله با تغییرات اقلیمی، بلکه به این دلیل که این منابع، مسیری پایدار برای توسعه، امنیت انرژی، کاهش کربن و افزایش رقابت‌پذیری به شمار می‌روند.
داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی‌های تجدیدپذیر نشان می‌دهد که ۹۲ درصد از ظرفیت جدید تولید برق به منابع تجدیدپذیر اختصاص خواهد داشت.
در بسیاری از بازارها، انرژی‌های تجدیدپذیر اکنون به رقابتی‌ترین گزینه برای تولید برق تبدیل شده‌اند و از نظر هزینه، پایداری و ارزش بلندمدت از سوخت‌های فسیلی پیشی گرفته‌اند. حتی در کوتاه‌مدت نیز سرمایه‌گذاری در این بخش و ذخیره‌سازی انرژی، اقتصادی‌تر از ادامه فعالیت نیروگاه‌های زغال‌سنگی قدیمی ارزیابی می‌شود.
با این حال، روند پیشرفت در این حوزه یکنواخت نیست. سرمایه‌گذاری‌ها عمدتاً در چین، سایر اقتصادهای آسیایی و کشورهای توسعه‌یافته متمرکز شده و بسیاری از کشورهای در حال توسعه همچنان با کمبود منابع مالی و وابستگی به حمایت‌های بین‌المللی مواجه هستند.
در این شرایط، افزایش فوری تأمین مالی از سوی نهادهای توسعه‌ای چندجانبه و دوجانبه برای کشورهای در حال توسعه ضروری است. این منابع باید به‌گونه‌ای هدفمند تخصیص یابد که موانع ساختاری دسترسی به سرمایه خصوصی کاهش یابد. تأمین مالی عمومی می‌تواند با کاهش ریسک و بهبود فضای سرمایه‌گذاری، نقش محرک برای جذب سرمایه‌های خصوصی ایفا کند.
چالش‌های اصلی نیز مشخص است؛ از جمله نیاز به توسعه و نوسازی زیرساخت‌ها، به‌ویژه شبکه‌های برق، ایجاد چارچوب‌های مقرراتی مناسب و تقویت ظرفیت‌های نهادی و انسانی برای مدیریت این تحول.
در شرایطی که اعتماد به چندجانبه‌گرایی با چالش مواجه است، همکاری بین‌المللی برای رفع این موانع اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در همین راستا، آژانس بین‌المللی انرژی‌های تجدیدپذیر از مدل‌های جدید همکاری منطقه‌ای حمایت می‌کند که با هدف کاهش ریسک، جذب سرمایه و هماهنگی میان دولت‌ها و بخش خصوصی طراحی شده‌اند.
همزمان با برگزاری مجمع آسیایی بوآئو ۲۰۲۶، تأکید بر اقدامات عملی بیش از پیش احساس می‌شود. همکاری مؤثر، تأمین مالی هدفمند و رویکردهای مشارکتی می‌توانند زمینه توسعه گسترده انرژی‌های تجدیدپذیر را فراهم کرده و در عین حال امنیت انرژی و تاب‌آوری اقتصادی را تقویت کنند.
در نهایت، رقابت‌پذیری اقتصادهای آینده به توانایی آنها در ارائه انرژی پاک، ایمن و مقرون‌به‌صرفه بستگی دارد و کشورهایی که سریع‌تر به این مسیر حرکت کنند، از مزایای بیشتری برخوردار خواهند شد.