به گزارش تجارت گردان ، کامیار امامی در ابتدای این نشست با تشریح روش‌شناسی گزارش گفت : در این پژوهش، داده‌های بازار در سه بازه زمانی با یکدیگر مقایسه شده است؛ دوره پیش از بحران (آبان و آذر)، دوره بحران جنگ (دی و بهمن) و دوره پس از آن (اسفند و فروردین). وی در ادامه افزود: این داده‌ها از پنلی گردآوری می‌شود که نزدیک به ۱۵ سال است به‌صورت روتین و ماهانه به‌روزرسانی می‌شود و نتایج آن نزدیک ۷۵ هزار واحد خرده‌فروشی در کشور، معادل نیمی از کل خرده‌فروشی‌های ایران، تعمیم داده می‌شود.

امامی با اشاره به یافته‌های کلی گزارش گفت: اندازه حجمی بازار در برآیند این سه دوره تقریبا بدون تغییر مانده و تنها ۰.۲ درصد رشد کرده است، هرچند در میانه این بازه نوسان قابل‌توجهی رخ داده؛ به این معنا که در دوره دی و بهمن افت فروش حجمی در بسیاری از صنایع ثبت شد، اما بازار در دوره اسفند و فروردین توانست این افت را جبران کرده و به روند عادی بازگردد.

وی تاکید کرد: در مقابل، اندازه ریالی بازار به دلیل تورم عمومی در اغلب کالاها رشد محسوسی داشته و از دوره آبان و آذر تا دوره اسفند و فروردین نزدیک به ۵۲ درصد افزایش یافته است، بدون آنکه ترکیب کلی سبد خرید تغییر معناداری کرده باشد.

افزایش سهم مواد غذایی و شتاب تورم در این صنعت

بنا بر این گزارش، سهم صنعت مواد غذایی از کل بازار از ۱۷ درصد در دوره آبان و آذر به ۲۴ درصد در دوره اسفند و فروردین رسیده است. امامی این افزایش را ناشی از خرید مبتنی بر ضرورت از سوی مصرف‌کنندگان دانست و گفت: برخلاف بسیاری از صنایع دیگر که رشد قیمتی آنها یکنواخت نبود، صنعت مواد غذایی در هر دو دوره بحرانی رشد قیمتی پیوسته‌ای را تجربه کرد؛ به‌طوری‌که قیمت‌ها در دوره دی و بهمن نزدیک به ۵۴ درصد و در دوره اسفند و فروردین نزدیک به ۳۷ درصد نسبت به دوره پیش از خود افزایش یافت. به گفته وی، در مجموع صنایع مختلف نیز در دوره اسفند و فروردین نسبت به آبان و آذر حدود ۵۰ درصد رشد تورمی ثبت شده است.

نتایج نظرسنجی از ۴۰۰ خرده‌فروش

امامی در بخش دیگری از سخنان خود به نتایج یک نظرسنجی تکمیلی از ۴۰۰ خرده‌فروش اشاره کردو گفت:بر اساس این نظرسنجی، محصولات لبنی از نگاه خرده‌فروشان بیشترین سهم را در سودآوری فروشگاه‌ها داشته‌اند؛ در حالی‌که داده‌های فروش پنل امارک نشان می‌دهد همین گروه محصولی بیشترین افت فروش را در بازه مورد بررسی تجربه کرده است. همچنین ۸۰ درصد خرده‌فروشان، لبنیات را ناپایدارترین گروه کالایی از نظر نوسان قیمت عنوان کرده‌اند.

وی در پاسخ به پرسش درباره مشکلات تامین کالا،افزود: در تامین مواد غذایی مشکل خاصی نداشته‌اند. در بخش مرتبط با فروش آنلاین نیز بیش از نیمی از خرده‌فروشان هنوز سامانه ثبت سفارش آنلاین را در کسب‌وکار خود راه‌اندازی نکرده‌اند؛ از میان خرده‌فروشانی که این سامانه را داشته‌اند، ۲۱ درصد تاثیر مثبت قابل‌توجه و ۱۳ درصد تاثیر مثبت متوسط بر فروش خود گزارش کرده‌اند، در حالی‌که نزدیک به ۴۰ درصد معتقدند راه‌اندازی فروش آنلاین اثر مثبتی بر میزان کل فروش آنها نداشته است.

نگاهی به صنایع سلولزی و نوشیدنی

محصولات سلولزی بر خلاف روند کلی بازار، در دوره اسفند و فروردینرشد فروش حجمی نداشته است که می‌تواند ناشی از محدودیت عرضه و وابستگی به مواد اولیه وارداتی باشد. پوشک کودک به عنوان ستون اصلی بازار سلولزی در هر سه دوره، هم از نظر فروش حجمی و هم فروش ریالی، جایگاه نخست خود را حفظ کرده است.

در صنعت نوشیدنی نیز نوشابه از نظر حجمی رتبه نخست را دارد و پس از آن آب معدنی قرار می‌گیرد؛ اما به دلیل قیمت پایین‌تر هر لیتر آب معدنی نسبت به سایر نوشیدنی‌ها، این محصول از نظر سهم ریالی در رتبه پنجم جای می‌گیرد.

امامی افزایش قابل‌توجه فروش آب معدنی در دوره بهمن را احتمالا ناشی از رفتار ذخیره‌سازی مصرف‌کنندگان دانست و گفت : آب‌میوه‌های گازدار بیشترین افت فروش را در میان محصولات این صنعت داشته‌اند، در حالی‌که آب معدنی با نزدیک به ۸ درصد رشد حجمی، بیشترین رشد را تجربه کرده است.

امامی در جمع‌بندی این بخش گفت: نسبت فروش محصولات مختلف در سبد خانوار در طول این سه دوره تغییر اساسی نکرده و هیچ گروه کالایی به‌طور کامل از سبد مصرف خانوار حذف نشده است، هرچند برخی محصولات مانند نوشیدنی‌ها نوسان بیشتری نسبت به سایر کالاها داشته‌اند.

وی در پایان یادآور شد پروژه گردآوری این داده‌ها از سال ۱۳۹۰ با تمرکز بر کالاهای اساسی آغاز شده و به‌مرور بر اساس نیاز کسب‌وکارها به سایر صنایع نیز گسترش یافته است.

زنجیره تامین پس از جنگ با مشکل جدی مواجه شد

ناصر پاشاپورنیکو، مدیرعامل گروه دی‌ان‌ای‌یونیون، در ادامه این نشست با اشاره به شرایط اقتصادی پس از جنگ ۱۲ روزه گفت: پس از پایان جنگ، زنجیره تامین کشور با مشکلات جدی روبه‌رو شد؛ آسیب به تاسیسات پتروشیمی و پل‌های جنوب کشور، افزایش هزینه حمل‌ونقل و اختلال در پشتیبانی بنادر منطقه از جمله عواملی بودند که به افزایش قیمت تمام‌شده کالاها دامن زدند.

وی با بیان اینکه با وجود این شرایط، حجم مصرف در بسیاری از کالاهای اساسی نسبتا ثابت مانده است این موضوع را نشانه‌ای از مقاومت رفتار مصرف‌کننده در برابر بحران دانست، هرچند تاکید کرد کاهش قدرت خرید مردم در این دوره یک واقعیت قطعی و غیرقابل‌انکار است.

پاشاپورنیکو گفت: مصرف‌کنندگان در این دوره بیشتر به سمت تغییر الگوی مصرف رفته‌اند تا کاهش کامل مصرف؛ برای نمونه در حالی‌که مصرف آب‌میوه گازدار کاهش یافته، مصرف آب معدنی افزایش پیدا کرده و روند مشابهی در مصرف روغن، برنج و غذاهای آماده نیز مشاهده شده است. به گفته وی، انبار کردن برخی کالاها در دوران جنگ نیز به‌طور مستقیم بر الگوی خرید مردم بلافاصله پس از پایان جنگ اثر گذاشته است.

پاشاپورنیکو با تاکید بر تفاوت رفتار مصرف‌کننده در دو بحران دی‌ماه و اسفندماه گفت : این دو بحران واکنش‌های کاملا متفاوتی را در بازار رقم زدند و داده‌های چندساله موجود در این پنل امکان مقایسه سالانه و ماه‌به‌ماه این رفتارها را فراهم می‌کند.

توان تامین، پارامتری در کنار قدرت خرید

پاشاپورنیکو در بخش دیگری از سخنان خود گفت: ارزیابی وضعیت بازار تنها نباید بر مبنای قدرت خرید مردم صورت گیرد و توان تامین برندها نیز پارامتر مهم دیگری است. وی در ادامه گفت: از اردیبهشت‌ماه امسال بسیاری از برندها به‌طور جدی در حال کاهش تعداد اقلام و تنوع محصولی خود هستند تا ضمن پاسخگویی به نیاز مصرف‌کننده، هزینه‌های انبارداری و تامین را کاهش دهند؛ برای مثال شرکتی که پیش‌تر حدود ۷۵۰ قلم محصول تولید می‌کرده، اکنون به دنبال کاهش این تعداد به حدود ۳۵۰ قلم است. به گفته وی، برندها در کنار توجه به قدرت خرید مصرف‌کننده، به سمت تولید بسته‌بندی‌های مقرون‌به‌صرفه و حجیم‌تر نیز حرکت کرده‌اند تا محصولاتشان متناسب با توان خرید فعلی بازار باشد.

نوسان بودجه‌های بازاریابی در دوران بحران

پاشاپورنیکو با اشاره به تفاوت رفتار حوزه بازاریابی نسبت به سایر بخش‌های کسب‌وکار در دوران بحران گفت : برخلاف تولید و فروش که معمولا متوقف نمی‌شوند، فعالیت‌های بازاریابی بیشترین نوسان را در این دوره‌ها تجربه کرده‌اند.

به گفته وی، وقتی به دلیل اختلال در عرضه، تقاضا بدون نیاز به تبلیغ پاسخ داده می‌شود، بسیاری از برندها فعالیت بازاریابی خود را به سمت اقدامات اجتماعی و غیرتبلیغاتی سوق می‌دهند؛ در عین حال برخی برندها به سراغ بازتعریف تنوع محصول رفته‌اند، از جمله بررسی عرضه محصولاتی مانند پودر لباسشویی به‌صورت فله در میادین میوه و تره‌بار، در دورانی که تامین مواد بسته‌بندی از سوی پتروشیمی‌ها با مشکل مواجه بود.

تبلیغات در سه دوره متفاوت رفتار کرد

در ادامه محمد موسوی، مدیرعامل شرکت ارتباطات تصویر اشاره و عضو هیات‌مدیره دی‌ان‌ای‌یونیون، در بخش پایانی این نشست، تحولات بازار تبلیغات را در سه دوره بررسی کرد

وی گفت در دوره پس از دی‌ماه، اگرچه مسئله عرضه و تقاضا هنوز چندان مطرح نبود، اما فضای عمومی جامعه باعث شد بسیاری از برندها تمایلی به فعالیت تبلیغاتی گسترده نداشته باشند و ترجیح دهند همسو با حال‌وهوای جامعه عمل کنند. به گفته موسوی، در این دوره فعالیت‌های تبلیغاتی در محل فروش رونق قابل‌توجهی گرفت، در حالی‌که تبلیغات تلویزیونی، محیطی و تا حد زیادی دیجیتال عملا متوقف بود.

موسوی افزود : در دوران جنگ، توقف فعالیت تبلیغات دیجیتال بیشتر ناشی از قطعی اینترنت بود تا تصمیم برندها، و در کنار آن مسائل مربوط به عرضه و تامین کالا نیز بر این حوزه سایه انداخته بود. به گفته وی، از اردیبهشت‌ماه به بعد و همزمان با نزدیک‌شدن به جام جهانی، فعالیت‌های تبلیغاتی دوباره رونق گرفت؛ چراکه برندها پس از ماه‌ها سکوت، به محض فعال‌شدن رقبا و بازگشت نسبی بازار به شرایط عادی، دوباره وارد میدان رقابت تبلیغاتی شدند.

موسوی گفت: از نیمه خردادماه با بهبود بیشتر وضعیت اینترنت، فعالیت‌های تبلیغاتی در فضای دیجیتال، محل فروش، تلویزیون و فضای محیطی هم‌زمان رونق گرفت که این روند را می‌توان طبیعی و قابل‌پیش‌بینی دانست.

وی افزود بسیاری از برندها در این دوره بیشتر بر تبلیغ خدمات و سرویس‌های موجود خود متمرکز بودند تا معرفی محصولات جدید، و آزادسازی موقت تبلیغات برای برخی کالاهایی که پیش از این امکان تبلیغ نداشتند نیز فرصت تازه‌ای برای افزایش حجم تبلیغات این دسته از محصولات فراهم کرد.

انتهای پیام