به گزارش تجارت گردان به نقل از ایرنا، فریدون برکشلی با ارائه ارزیابی خود از تحولات در حوزه انرژی بیان کرد: جنگ‌های خاورمیانه در دهه‌ها و سال‌های گذشته همواره با جهش قیمت‌های جهانی نفت همراه بوده و واکنش بازار، به‌ویژه در منطقه خلیج فارس شدید بوده است، به‌طوری که از جنبش ملی شدن صنعت نفت ایران در اوایل دهه ۱۹۵۰ میلادی تا بحران‌های دهه ۱۹۷۰ و در سال‌های اخیر، جنگ اوکراین، جنگ غزه و حمله اسرائیل به خاک ایران در تابستان پارسال، همگی سبب رشد سریع قیمت‌های جهانی نفت شدند. هریک از این بحران‌ها، بسته به شدت، گستردگی و مدت زمان آن، بازارها را به‌شدت تحت تأثیر قرار ۹داده‌اند.

وی با اشاره به اینکه حمله ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آمریکا و اسرائیل به ایران موجی تازه به بازار فرستاد، افزود: با وجود افزایش قیمت‌ها، واکنش بازار ضعیف‌تر از انتظار بود؛ گویی شدت انفجار درک نشده است. در روز سوم مارس، بهای برنت تا ۸۱.۴۵ دلار در هر بشکه بالا رفت و پس از نوسانات کم‌دامنه، در هفته اول مارس به سقف ۱۲۰ دلار رسید؛ سپس بین ۱۰۰ تا ۱۱۰ دلار در نوسان بود و گاهی حتی زیر ۱۰۰ دلار رفت.

تحلیلگر بین‌المللی حوزه نفت و انرژی گفت: نفت در خاورمیانه تولید می‌شود، اما قیمت آن در بورس‌های آمریکا و اروپا تعیین می‌شود. بازار جهانی نفت روایت‌های خود را از آژانس بین‌المللی انرژی در پاریس می‌گیرد؛ نهادی که باشگاه مصرف‌کنندگان عمده نفت و گاز جهان است، بنابراین روایت‌سازی مصرف‌کنندگان بزرگ نقشی تعیین‌کننده در آرامش یا التهاب بازار دارد.

رقابت مصرف‌کنندگان برای ذخیره‌سازی نفت پس از جنگ ۱۲ روزه

برکشلی در بیان تحولاتی که در فاصله جنگ ۱۲ روزه پارسال و جنگ اخیر در حوزه انرژی رخ داده است، بیان کرد: پس از جنگ ۱۲ روزه آمریکا و اسرائیل علیه ایران، روند ذخیره‌سازی نفت در میان کشورهای بزرگ مصرف‌کننده شتاب گرفت. چین، بزرگ‌ترین واردکننده نفت جهان سطح ذخایر خود را به یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون بشکه رسانده است. آمریکا، اروپا، ژاپن و کره جنوبی نیز ذخایر خود را افزایش داده‌اند. افزون بر این، حجم بالایی از محموله‌های دریایی متعلق به کشورهای تحت تحریم (روسیه، ایران و ونزوئلا) در نزدیکی سواحل چین و آسیای جنوب شرقی در انتظار تخلیه‌اند.

وی افزود: این ذخایر بالا تا حدی سبب آرامش بازار شده‌اند، به همین دلیل روز ۱۲ مارس، کشورهای عضو آژانس بین‌المللی انرژی تصمیم گرفتند ۸۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر راهبردی خود آزاد کنند.

تحلیلگر بین‌المللی حوزه نفت و انرژی گفت: پیش‌تر آمریکا ۱۵ درصد از کل ۴۰۰ میلیون بشکه ذخیره خود را روانه بازار کرده بود و ژاپن حتی زودتر از موعد، ۴۰ میلیون بشکه آزاد کرد. در این میان چین هنوز خرید می‌کند؛ اکنون ذخایر این کشور برای ۶ ماه مصرف داخلی کافی است. چین اکنون صادرکننده مهم محصولات پتروشیمی به اروپا و آمریکا قلمداد می‌شود.

هرمز؛ حلقه حیاتی انتقال انرژی جهان

برکشلی با بیان اینکه از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، شاخص نفت خام برنت و دابلیوتی‌آی، هر ۲ حدود ۳۰ درصد افزایش یافته‌اند، تصریح کرد: در خلیج فارس شاخص نفت خام دوبی جهشی ۷۰ درصدی را ثبت کرده است، بیش از ۲ برابر نوسانات اروپا و آمریکا. در همین حال دیفرانسیل قیمت میان برنت و دابلیوتی‌آی به ۱۶ دلار رسیده (در حالت عادی ۴ تا ۵ دلار است). آمریکا با تولید ۱۳ میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه در روز، بزرگ‌ترین تولیدکننده نفت جهان است و اختلال‌های جهانی تأثیری بر عرضه داخلی آن ندارد.

وی با اشاره به اینکه عامل کلیدی که در محاسبات ژئواکونومی آمریکا نادیده گرفته شده، تنگه هرمز است، گفت: معبر عبور روزانه ۲۰ میلیون بشکه نفت که ۸۰ درصد آن به آسیا می‌رود، چین، هند، پاکستان و کشورهای آسه‌آن به‌شدت به نفت خاورمیانه وابسته‌اند. اروپا سهم ناچیزی از نفت خلیج فارس دارد، اما وابستگی پالایشگاهی و زنجیره فراورده‌های انرژی جهانی ادامه دارد.

تحلیلگر بین‌المللی حوزه نفت و انرژی بیان کرد: در روز عادی حدود ۴۰ نفتکش غول‌پیکر(VLCC)، ده‌ها نفتکش متوسط، کشتی‌های ال‌ان‌جی از قطر و کشتی‌های حامل فرآورده‌های نفتی و کالا از تنگه عبور می‌کنند. هرگونه اختلال در این مسیر می‌تواند اقتصاد جهانی را فلج کند.

آیا بازار جهانی واکنش درخوری به چنین بحران عظیمی نشان داده است؟

برکشلی با یادآوری اینکه ایران حتی در جنگ هشت‌ ساله نیز از انسداد تنگه خودداری کرد، اما شرایط امروز متفاوت است، افزود: آمریکا به دنبال تسلط نظامی بر آبراه‌های بین‌المللی بوده و هدف اصلی آن درگیری با ایران، کنترل بر تنگه هرمز است.

وی با بیان اینکه تنگه هرمز مسیر عبور یک‌پنجم گاز طبیعی مایع شده (ال‌ان جی) جهان است (بیشتر از قطر و بخشی از عمان و امارات) گفت: پس از آغاز جنگ، قیمت ال‌ان‌جی بیش از ۲ برابر نفت رشد کرده است که این امر می‌تواند آینده سبد انرژی جهانی را دگرگون کند، اما تأسیسات  ال‌ان‌جی منطقه در دو هفته اخیر آسیب شدید دیده و بازسازی آنها ماه‌ها و حتی تا بیش از یک سال زمان می‌برد. پالایشگاه‌های نفت نیز صدمه دیده‌اند و برخی فرآورده‌های کلیدی صنایع برقی از دسترس خارج شده‌اند.

این تحلیلگر بین‌المللی انرژی با بیان اینکه با همه این تحولات، پرسش اصلی این است که آیا بازار جهانی واکنش درخوری به چنین بحران عظیمی نشان داده است؟ بیان کرد: بسیاری از تحلیلگران در روزهای نخست جنگ از نفت ۲۰۰ دلاری سخن گفتند، اما آمادگی کشورها و ذخایر بالا مانع جهش شدید شد،  البته ایران هنوز تنگه هرمز را نبسته است، اما ترافیک سنگین و کاهش عبور و مرور محسوس است؛ شاید مقدمه‌ای برای دریافت عوارض عبور در آینده باشد.

هنوز قیمت‌ها به فاز هیجانی نرسیده است

برکشلی گفت: در حالی‌ که حملات هوایی به آسمان ایران وارد هفته سوم شده، بازار جهانی نفت ریسک بحران را بازتاب داده، اما هنوز به فاز هیجانی نرسیده است. وجود ذخایر بالا و ظرفیت مازاد تولید نزدیک به ۳ میلیون بشکه مانع از جهش قیمت‌ها شده است. توقف تحریم خرید نفت روسیه از سوی آمریکا هم به آرامش نسبی بازار کمک کرده؛ روسیه فعلاً برنده این بحران است.

وی افزود: در این میان، مدیران روایت و رسانه‌های اقتصادی جریان اطلاعات را با دقت کنترل می‌کنند. بازار نفت در محدوده ۸۰ تا ۹۰ دلار قابل تحمل است، اما قیمت‌های بالاتر پیامدهای کلان اقتصادی دارد، از تورم و نرخ بهره تا ارزش دلار. در آمریکا حتی محبوبیت رئیس‌جمهوری با قیمت بنزین سنجیده می‌شود؛ عبور از ۳ دلار در هر گالن، زنگ خطر سیاسی به‌شمار می‌آید.

این تحلیلگر بین‌المللی با بیان اینکه قیمت جهانی نفت همواره تعیین‌کننده مسیر سیاست‌های ژئوپلیتیکی بوده است، گفت: دونالد ترامپ مخالف افزایش قیمت نفت است. او در سال ۲۰۱۵ گفته بود اگر نفت شیل با ۴۰ دلار مقرون‌به‌صرفه نیست، باید تولیدش متوقف شود. ترامپ حتی پیشنهاد تعطیلی بورس نفت را داده بود تا از دخالت در قیمت مواد اولیه جلوگیری شود. در الگو اقتصادی «آمریکای بزرگ» او، بازگشت به تولید صنعتی و کارخانه‌داری نیازمند انرژی ارزان است، اما نفت گران می‌تواند این دکترین را از هم بپاشد.

برکشلی بیان کرد: آرامش فعلی، شاید تنها پیش‌درآمد طوفانی بزرگ در بازار انرژی جهان باشد؛ توفانی که از خلیج فارس آغاز می‌شود و لرزه‌های آن از قلب نیویورک تا پالایشگاه‌های شانگهای را در بر خواهد گرفت.